Aby wytworzyć swe hormony tarczyca musi wcześniej otrzymać w pokarmie odpowiednią ilość jodu. Zasobność jodu w diecie w niezbędnej ilości dla efektywnego spalenia substancji energetycznych umożliwia wytworzenie tyroksyny i trójjodyrozyny. Przypomnijmy, że na czele spalanych substancji jest tłuszcz – horror odchudzających się.

10-30 mg jodu powinno znajdować się w naszym organizmie
Jod wchłaniany jest w jelitach w prawie 100%, z czego od 40-do 70% dostaje się w ciągu 24 godzin do tarczycy. Wydalanie odbywa się już po uwolnieniu jodu z hormonów tarczycy, przeważnie za pośrednictwem nerek.

Jak wychwytywany jest jod z krwi?
Tarczyca jest bardzo bogato unaczyniona. W ciągu godziny przepływa przez nią około 5 l krwi. Jod wchłaniany jest z przewodu pokarmowego w postaci nieorganicznych jodków, wprowadzany do krwioobiegu i wychwytywany z krwi przez tarczycę.

Hormony tarczycy pobudzają przemianę materii
Tyroksyna i trójjodyrozyna pobudzają tempo przemiany materii. Jak łatwo zrozumieć wyraża się to zwiększonym spalaniem tlenu, glukozy i tłuszczów na poziomie komórkowym. A to po prostu definicja przyśpieszonego odchudzania się. Zwiększają ilość wydzielanej energii, w tym cieplnej. Pobudzają rozkład tłuszczów i węglowodanów. Niedobór tych hormonów hamuje metabolizm komórkowy i związane z tym procesy pozyskiwania energii.

Jak jodem się odchudzać?
Po pierwsze unikamy jodu syntetycznego w pigułkach, gdyż pierwiastek w związkach syntetycznych jest zwykle w dużych ilościach i wchłania się szybko, toteż łatwo o przedawkowanie, które może zaburzyć delikatną równowagę hormonalną. Tego typu środki mogą być stosowane tylko pod nadzorem lekarza. Idealnym środkiem wspomagającym odchudzanie jest jod w postaci związków organicznych (naturalnych). Modelowym jest popularny susz morszczynu lub naturalnie jodowe sole (kąpielowe) i solanki. Odsolone i wysuszone plechy morszczynów zawierają zwykle nie mniej niż 0,1% jodu, a sole od 10 mg/kg (Kłodawska sól) do 800 mg/kg (Zabłocka sól). Szczególnie korzystnie jod podziała na osoby z niedoczynnością tarczycy wywołaną deficytem biopierwiastka.

Co ogranicza przyswajanie jodu?
Warto też pamiętać tym, że stale spożywane rośliny krzyżowe: kapusta, kalafior, brukselka i soja zawierają naturalne substancje zwane tioglikozydy, które mogą pozwanie ograniczać przyswajanie jodu z żywności. Podobne substancje są zawarte są również w rzepie i brukwi, orzeszkach ziemnych i gorczycy. Ale dotyczy uwaga - gotowanie wymienionych warzyw zmniejsza zawartość tych niekorzystnych substancji o ponad 30%. Jednak osoby, u których wskutek niedoboru jodu rozwinęło się tzw. wole proste lub stwierdzono w czasie badań niedobór jodu, powinny znacznie ograniczyć spożywanie tych warzyw.

Kiedy i jak sie odchudzać ?
Zanim przystąpimy do odchudzania się
Nadwaga, której w trakcie odchudzania chcemy się pozbyć powstaje w następstwie nadmiaru energii (kalorii) dostarczanych z pokarmem, nad energią wydatkowaną w czasie wysiłku fizycznego. Szczególnym zagrożeniem jest nadmiar smacznych tłuszczy (masło, śmietana, kremy, tłuste mięso) i przecukrzonych węglowodanów (ciasteczka, torty, lody, itp.). Zwłaszcza jeśli dołączy się do tego deficyt ruchu (siedzący tryb życia).

Przypomnijmy – racjonalne odchudzanie się zawsze obejmuje najpierw profilaktykę:

1. racjonalną dietę, (najlepiej również edukację dietetyczną),
2. zwiększoną aktywność fizyczną, która ma na celu wydatkowanie energii.

Nieracjonalne odchudzanie się zagraża zdrowiu!
Czy są sytuacje, kiedy nie należy się odchudzać? To bardzo ważne pytanie - w dobie mody na super szczupłość u nastolatek. Wzrasta bowiem ryzyko “odchudzania się chudzielców”, za którym to hasłem kryje się ryzyko strasznej choroby, jaka jest anoreksja, czyli wstręt do jedzenia. Anoreksja może doprowadzić nie tylko do osłabienia, odwodnienia i zaburzeń układu krążenia, ale nawet do śmierci. Toteż przy podejmowaniu decyzji o odchudzaniu powinniśmy się podeprzeć wskaźnikiem należnej masy ciała BMI.

BMI – wskaźnik masy ciała (od ang. body mass index).
Wskaźnik ten obliczamy przez podzielenie masy naszego ciała (kg) przez kwadrat jego wysokości (metry). Prawidłowy BMI jest poniżej 25 kg/m2. O nadwadze mówimy, gdy BMI waha się w granicach 25-30 kg/m2. Natomiast w otyłości - wskaźnik masy ciała BMI przesuwa się powyżej 30 kg/m².

Kiedy się nie należy odchudzać!
Nie odchudzamy się, gdy nasza waga wg wskaźnika BMI jest normalna – tj. w granicach 18,5 – 24,9. Waga w takich przedziałach nie uprawnia do stosowania diety odchudzającej, gdyż zagraża to chorobami niedoborowymi niebezpiecznymi dla zdrowia.

Kiedy należy się odchudzać?
Odchudzamy się, gdy nasze BMI przekroczy 25, a zrzucenie nadwagi staje się koniecznością, kiedy już BMI przekroczy barierę 29,9, (co oznacza otyłość!). Kiedy BMI przekroczy 25 kg/m2 a obwód brzucha w talii jest większy niż 94 cm u mężczyzn oraz większy niż 80 cm u kobiet – to w perspektywie zagrażają nam liczne powikłania krążeniowe i metaboliczne: insulinooporność, hiperinsulinizm, cukrzyca typu 2, zaburzenia lipidowe, nadciśnienie tętnicze, hiperurykemia, podwyższony poziom fibrynogenu oraz zwiększone zagrożenie zachorowaniem na nowotwory złośliwe.

Kiedy prosimy o pomoc lekarza
Jeżeli wskaźnik BMI przekracza 40 kg/m2, mówimy o ciężkiej otyłości, którą bezwzględnie należy leczyć z pomocą lekarza specjalisty. W takich przypadkach lekarz podejmie specjalne leczenie farmakologiczne oraz działania edukacyjne, które mają na celu nauczenie pacjenta zdrowych i właściwych wyborów w zakresie żywienia i stylu życia.

mgr Joanna Stachowiak